ข้อมูลทั่วไป
| มะขาม
| (Tamarind)
| Tamarindus indica Linn.
| fam. : CAESALPINICEAE
|
| ชื่ออื่น
| มะขาม มะขามไทย (กลาง) อำเปียล (สุรินทร์) ตะลูบ (นครศรีธรรมราช) หมากแกง (ฉาน-แม่ฮ่องสอน) ส่ามอเกล (กะเหรี่ยง-แม่ฮ่องสอน) มะขามกะดาน มะขามขี้แมว
|
| การใช้ประโยชน์
| |
ใช้เป็นอาหาร ใบอ่อน ดอก มีรสเปรี้ยว ใส่ในอาหาร ต้มยำ ต้มโคล้ง ฝักอ่อน มีรสเปรี้ยว ใช้ปรุงอาหาร น้ำพริกมะขาม ฝักแก่ รสเปรี้ยว ใช้เป็นเครื่องปรุงรส แกงส้ม แกงคั่ว
คุณค่าทางโภชนาการ เนื้อมะขามเปียก มีกรดอินทรีย์สูง แคลเซียม ฟอสฟอรัส วิตามินและเอเล็กน้อย มีกัม เพคติน และอื่น ๆ เมล็ดมะขาม มีมิวซีเลจสูง ไขมัน คาร์โบไฮเดรต น้ำมันชนิด semidrying fixed oil และอื่น ๆ
- ใช้เป็นยา ใบแก่ เป็นยาแก้ไอ แก้โรคบิด ขับเสมหะในลำไส้ เนื้อในผล แก้อาการท้องผูก เป็นยาระบาย แก้ไอ ขับเสมหะ เมล็ดแก่ เป็นยาถ่ายพยาธิไส้เดือนในท้องเด็ก
น้ำมะขาม 
ส่วนผสม - เนื้อมะขามเปียกใหม่ ๆ 200 กรัม
- น้ำตาลทราย 500 กรัม
- เกลือป่น 2 ช้อนโต๊ะ
- น้ำ 3 ลิตร
วิธีทำ - ล้างมะขามเปียก ใส่ลงในหม้อเคลือบ เติมน้ำ ยกขึ้นตั้งไฟ พอเดือดคนให้เนื้อมะขามผสมกับน้ำให้มากที่สุด ยกลง
- กรองเอาแต่น้ำใส่หม้อเคลือบ (กากเอาทิ้ง) ยกขึ้นตั้งไฟอีกครั้ง พอเดือดใส่น้ำตาล เกลือคนให้ละลาย เดือดสักครู่ ยกลง
- ทิ้งไว้ให้เย็น กรองใส่ขวด (นึ่งแล้ว) เก็บในตู้เย็น
- เวลาเสิร์ฟ ใส่น้ำแข็งลงในแก้ว เทน้ำมะขามใส่ ใช้เป็นเครื่องดื่มดับกระหาย